Geslacht

> De gelijkebehandelingswetgeving
> Discriminatie van vrouwen
> Zwangerschap(sverlof)
> Vrouwen specifieke vragen stellen
> Onderzoek naar ongelijke beloning in de ziekenhuissector
> Checklist gelijke beloning man/vrouw
> Geslachtsbepaalde functie
> Oordelen 'geslacht' van de CGB

De gelijkebehandelingswetgeving
In Nederland gelden regels die zeggen dat gelijke gevallen gelijk behandeld behoren te worden. Helaas gebeurt dat niet altijd. Mensen worden nog steeds uitgesloten of achtergesteld op basis van irrelevante kenmerken. Dit gebeurt onder andere bij de arbeid.

Om uitsluiting tegen te gaan, is in 1994 de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) ingesteld. Met de AWGB worden twee belangrijke doelen nagestreefd:

• dat ongelijke behandeling van mensen wordt voorkomen 
• dat mensen niet worden uitgesloten, bijvoorbeeld van werk

De gelijkebehandelingswetgeving bevat regels die kandidaten o.a. beschermen tegen discriminatie op grond van geslacht. In Nederland staat bescherming tegen deze vorm van discriminatie in verschillende wetten:

• Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) 
• Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen (WGB) 
• diverse artikelen in het Burgerlijk Wetboek

De verschillende wetten zijn er niet alleen om vrouwen tegen discriminatie te beschermen. Ook mannen kunnen een beroep doen op de wet als ze menen dat ongerechtvaardigd onderscheid op grond van geslacht gemaakt wordt. In oordeel 2008-52 vocht een mannelijke militair met succes aan dat enkel vrouwen met kinderen onder de 5 jaar worden vrijgesteld van een buitenlandse missie. Mannelijke militairen konden dit recht op vrijstelling niet claimen. De Commissie oordeelde dat dit onderscheid op basis van geslacht is.

Kwesties die spelen rondom transseksualiteit  worden behandeld in het kader van onderscheid op grond van geslacht. Hetzelfde geldt voor travestie.

Naar boven

Discriminatie van vrouwen
Discriminatie van vrouwen blijft een veelvoorkomend verschijnsel. Bijvoorbeeld door:

• het niet aangaan of verlengen van een arbeidscontract in verband met zwangerschap
• gebrekkige bescherming tegen seksuele intimidatie 
• het blijven bestaan van glazen plafonds
• tijdens sollicitatiegesprekken aan vrouwen vragen hoe zij denken zorgtaken en werk te combineren
• deeltijders (meer vrouwen dan mannen) krijgen andere arbeidsvoorwaarden dan voltijders
• advertenties die niet geslachtsneutraal zijn

Naar boven

Zwangerschap(sverlof)
Het is niet toegestaan om vrouwen vanwege hun zwangerschap ongelijk te behandelen. Daarvoor gelden de volgende regels:

• het is niet toegestaan een zwangere vrouw af te wijzen, vanwege het feit dat zij zwanger is. Afwezigheid door zwangerschapsverlof  is een direct en onlosmakelijk gevolg van de zwangerschap en wordt daarmee op één lijn gesteld. Aangezien het afwijzen van sollicitanten vanwege zwangerschap is verboden, is dus ook het afwijzen van sollicitanten vanwege (voorzienbare) afwezigheid door zwangerschapsverlof verboden. 
• Vrouwen zijn niet verplicht om in een sollicitatiegesprek te melden dat zij zwanger zijn.
• het is niet toegestaan een zwangere vrouw te ontslaan vanwege het feit dat zij zwanger is, ook niet in de proeftijd. 
• het is niet toegestaan een zwangere vrouw anders dan anderen te belonen vanwege het feit dat zij zwanger is. Vrouwelijke werknemers die met bevallings- of zwangerschapsverlof zijn, hebben recht op loondoorbetaling. Inclusief standaard loonsverhogingen.
• het is niet toegestaan een zwangere vrouw andere arbeidsvoorwaarden te bieden vanwege het feit dat zij zwanger is.
• het is niet toegestaan het arbeidscontract van een zwangere vrouw niet te verlengen vanwege het feit dat zij zwanger is.
• als een vrouw voor de bevalling ziek wordt en de ziekte houdt verband met de zwangerschap, dan valt het ziekteverzuim onder de strenge bescherming van zwangerschap. Voor ziekteverzuim ná het zwangerschapsverlof geldt deze bescherming niet, zelfs als het ziekteverzuim met de zwangerschap verband houdt.

De bescherming van zwangere vrouwen gaat ver, omdat vrouwen geen nadeel mogen ondervinden van het biologische gegeven dat alleen zij kinderen kunnen baren. Zwangere vrouwen bevinden zich ook in een fundamenteel andere situatie dan zieke werknemers: ziekte kan zowel mannen als vrouwen overkomen. Zij kunnen dus niet op dezelfde wijze behandeld worden als zieke werknemers.

Naar boven

Vrouwen specifieke vragen stellen
Er zijn vragen die enkel aan vrouwelijke sollicitanten worden gesteld. Deze hebben dan betrekking op kinderopvang en zwangerschap. Voorbeelden van dergelijke vragen zijn:

• heeft u kinderen en zo ja, hoe wilt u de opvang van de kinderen regelen?
• hoe is de thuissituatie en hoe denkt u het te regelen als uw kind ziek is?
• hoe regelt u de opvang van de kinderen als u moet overwerken of als u ’s avonds een vergadering moet bijwonen?
• bent u zwanger en/of heeft u een kinderwensen?

Bij de beoordeling of wordt voldaan aan de functie-eisen, zoals flexibiliteit en beschikbaarheid mag u bij vrouwen niet enkel vragen stellen met betrekking tot het moederschap. Zulke vragen zijn gebaseerd op de vooronderstelling dat moeders hun kinderen altijd laten voorgaan op hun werk en daardoor niet of minder flexibel/beschikbaar zijn. In oordeel 2006-8 beoordeelde een werving- en selectiebureau de flexibiliteit van een vrouwelijke kandidaat aan de hand van vragen naar de zorg voor haar kind. Ook de beschikbaarheid van de kandidaat in de toekomst heeft het bureau enkel gerelateerd aan haar moederschap. De Commissie oordeelde in deze zaak dat het bureau niet heeft kunnen bewijzen dat het moederschap van kandidaat geen rol speelde bij de afwijzing. Daarom was er sprake van verboden onderscheid. 

De bovengenoemde vragen zijn niet toegestaan, omdat:

• ze zijn niet relevant voor de geschiktheid voor de functie
• door deze vragen alleen aan vrouwelijke sollicitanten te stellen, onderscheid op grond van geslacht wordt gemaakt.
• deze vragen blijk geven van het stereotype denkbeeld dat alleen vrouwen voor de opvang van de kinderen verantwoordelijk zijn.

Naar boven

Onderzoek naar ongelijke beloning in de ziekenhuissector
Uit het onderzoek naar ongelijke beloning in de ziekenhuissector (2011) blijkt dat door gebruik van willekeurige beloningsmaatstaven leidt tot ongelijke beloning. Dat pakt voor vrouwen twee keer zo vaak nadelig uit als voor mannen. Lees meer over het onderzoek.

Checklist gelijke beloning man/vrouw
De stichting van de arbeid heeft een checklist gelijke beloning mannen en vrouwen opgesteld. De checklist schetst in vogelvlucht de uiteenlopende elementen van beloningssystemen waarin mogelijk ongerechtvaardigd indirect onderscheid zou kunnen schuilen.

Naar boven

Geslachtsbepaalde functie
In een beperkt aantal gevallen kan sprake zijn van een geslachtsbepaalde functie. In zo’n gevallen kunt u gericht een man of vrouw voor deze functie werven.

Naar boven

Oordelen ‘geslacht’ van de CGB
De Commissie Gelijke Behandeling heeft verschillende oordelen uitgesproken over ongelijke behandeling op grond van geslacht:

• 2009-96: Onderscheid op grond van geslacht bij werving en selectie voor wetenschappelijke functie. Geen vermoeden van onderscheid op grond van leeftijd
• 2009-86: Verboden onderscheid op grond van geslacht bij uitsluiting voor bonusregeling. Geen onderscheid op grond van geslacht bij de beloning. Geen onderscheid op grond van arbeidsduur
• 2009-85: Verboden onderscheid op grond van geslacht bij uitsluiting voor bonusregeling
• 2008-118: Een bedrijf maakt verboden onderscheid op grond van leeftijd en geslacht bij de aanbieding van betrekking en handelt in strijd met de wet
• 2008-20: Onderscheid op grond van geslacht bij beloning en doorstroming vrouwelijke docent
• 2008-19: Onderscheid op grond van geslacht (zwangerschap-moederschap) bij de arbeid (demotie). Bewijslastverdeling

Meer oordelen over dit thema en andere thema's.

Naar boven